Έχει περάσει ήδη μια βδομάδα από τις καταστροφικές πλημμύρες που έπληξαν την Κρήτη από 30/9 – 4/10 και το γεωπάρκο του Ψηλορείτη, βρέθηκε κυριολεκτικά στο μάτι του κυκλώνα.
Το πρώτο 24-ωρο, περιοχές όπως τα Ανώγεια δέχθηκαν 340 χιλιοστά νερού, ενώ συνολικά τις 5 μέρες της κακοκαιρίας στην ίδια περιοχή καταμετρήθηκαν 682 χιλοστ. Σημειωτέων ότι τα ετήσια κατακρημνίσματα στην περιοχή ανέρχονται στα 850 χιλιοστ. το χρόνο! Σε ένα σταθμό λίγο ψηλότερα, στα 1050 μέτρα καταμετρήθηκαν 1150 χιλιοστ. Πολλές περιοχές του γεωπάρκου, όπως τα Ζωνιανά που επλήγησαν περισσότερο, η Αξός, το Βενί, τα Πλατάνια, ο Φουρφουράς, ο Σάρχος και η Κιθαρίδα αντιμετώπισαν πλημμυρικά φαινόμενα και πολλές ζημιές στο δίκτυο των δασικών και αγροτικών δρόμων. Ζημιές στα δίκτυα αποχέτευσης και ύδρευσης δημιουργήσαν πολλά προβλήματα σε περιοχές του Δήμου Μυλοποτάμου και των Ανωγείων.
Το φαινόμενο ήταν ακραίο, εξαιρετικά σπάνιο και για την εποχή αλλά και για το νησί, σίγουρα όμως όχι το πρώτο. Οι τεράστιες ποσότητες νερού που έπεσαν σε τόσο σύντομο χρόνο είχαν και πολλές άλλες παράπλευρες επιπτώσεις που σιγά σιγά εμφανίζονται. Δυστυχώς τις μέρες της κακοκαιρίας γεννήθηκαν πολλά αρνάκια στην ορεινή ζώνη που τα περισσότερα είτε πνίγηκαν, είτε δεν άντεξαν στις συνθήκες. Πολλές στάνες παρέμειναν για μέρες δυσπρόσιτες με αποτέλεσμα να μην υπάρχει εικόνα των απωλειών και φροντίδα των ζώων. Πολύ σύντομα αρχίζει η ελαιοκομική περίοδος και η προσέγγιση πολλών ελαιοκαλλιεργειών είναι αδύνατη οδικώς. Από τους τεράστιους όγκους των φερτών υλικών που συσσωρεύτηκαν ήταν εμφανές το τεράστιο πρόβλημα διάβρωσης που έλαβε χώρα στην ορεινή ζώνη. Εικόνες που συνέλεξαν πολλοί κάτοικοι των περιοχών αυτών αναδεικνύουν το πρόβλημα. Τεράστιες αυλακώσεις, νεροφαγώματα, άνοιγμα παλιών καταβοθρών, χαραδρώσεις, κατά βάθος διάνοιξη ακόμα και πάνω από 4 μέτρα στα παλιά ρέματα, δέντρα με τις ρίζες στον αέρα. Η απώλεια αυτή των εδαφών σε περιοχές με λίγη βλάστηση θα ενισχύσει το πρόβλημα της ερημοποίησης στο μέλλον.
Η τοπική γεωποικιλότητα συνέβαλε τα μέγιστα στον περιορισμό των επιπτώσεων. Τα πετρώματα του Ψηλορείτη, ως επί το πλείστον ασβεστόλιθοι και μάρμαρα, ρουφούσαν σαν σφουγγάρι το νερό και έτσι μείωσαν σημαντικά την επιφανειακή απορροή και τη συγκέντρωση μεγάλων ποσοτήτων νερού στα ρέματα. Μέσα σε ένα 24ωρο, το υπόγειο αυτό νερό έφτασε στις πηγές γύρω απ’ τον Ψηλορείτη, με τη γνωστή πηγή του Αλμυρού να υπερχειλίζει και να αποκτά μέγιστες παροχές που για μέρες έφτασαν στους 2.5 εκατ. τόνους γλυκού νερού. Το σπήλαιο του Σάρχου υπερχείλισε, επίσης. Εάν τα πετρώματα αυτά ήταν στεγανά, τότε οι ποσότητες που κύλησαν στα ρέματα μπορεί να ήταν και διπλάσιες.
Το φαινόμενο αυτό ήταν λοιπόν ακραίο, σπάνιο αλλά σίγουρα όχι το τελευταίο. Η ιστορία- όπως η μεγάλη πλημμύρα στα Ζωνιανά το 1950- μας δείχνει ότι αργά ή γρήγορα η φύση θα επαναλάβει τέτοια ακραία φαινόμενα. Η δική μας στάση απέναντί τους είναι αυτή που καθορίζει τις επιπτώσεις τους και τις πιθανές καταστροφές. Οι λύσεις που έχουμε δυστυχώς δεν είναι πολλές και δεν είναι εύκολες. Το πιο εύκολο είναι να προστατεύουμε τους εαυτούς μας όταν συμβαίνουν τέτοια φαινόμενα και να μην εκτιθόμαστε σε κινδύνους. Τεχνικά, τα ορεινά μικρά φράγματα ανάσχεσης του νερού, εμποδίζουν τη συγκέντρωση φερτών υλικών μέσα στα ρέματα, την απόκτηση μεγάλων ταχυτήτων και τη συγκέντρωση μεγάλου όγκου νερού, που θα δημιουργήσει προβλήματα διάβρωσης και πλημμυρών. Και βέβαια, η διάνοιξη των δρόμων του νερού, ώστε να μην συναντά εμπόδια στην πορεία του και φύγει γρήγορα, μειώνει αποτελεσματικά τα προβλήματα.
Πηγές φωτογραφιών:
-Συνολικός υετός 30/9/2026- 4/10/2026- Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών- meteo.gr
-Ζωνιανά | Zoniana: φωτογραφίες από τα κοινωνικά δίκτυα των Γ. Παρασύρη & Μ. Παρασύρη | pictures from the social media of G. Parasiris & M. Parasiris
-Αξός | Axos: φωτογραφίες από τα κοινωνικά δίκτυα του Α. Δαφέρμου | pictures from the social media of A. Dafermos
-Οροπέδιο Κορίτσι | Koritsi plateau: Σ. Κεφαλογιάννης | S. Kefalogiannis
-Πηγή Αλμυρού | Almyros spring: Χ. Φασουλάς | Ch. Fassoulas
-Σάρχος | Sarchos: φωτογραφία από τα κοινωνικά δίκτυα του Γ. Παρασκευά | picture from the social media of G. Paraskevas
-Ζωνιανά | Zoniana- 1950: Ιστορικό Μουσείο Κρήτης | Historical Museum of Crete